Blog

ถอดรหัส Facilitator ที่ดีเป็นอย่างไร?

Facilitator หรือชื่อเรียกที่เราคุ้นเคยว่า กระบวนกร มีบทบาทสำคัญในการสร้างขบวนการเรียนรู้สมัยใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในการเรียนรู้แบบองค์รวม Holistic Learning เรามาลองดูกันสิว่า กระบวนกร หรือ ผู้อำนวยการเรียนรู้ ที่ดี ควรมีบทบาทอย่างไรบ้าง

 

บทบาทของ “ผู้อำนวยการเรียนรู้”

สิ่งที่ต้องรู้มาก่อนล่วงหน้า ได้แก่ รู้เป้าหมาย รู้กิจกรรมที่นำสู่เป้าหมาย จัดเตรียมสิ่งแวดล้อมการเรียนรู้และสถานที่ให้เหมาะสม รู้จักเลือกใช้สื่อและเครื่องมือ รู้กลุ่มเป้าหมาย รู้คำถาม และวิธีการประเมินผลผู้เรียน เป็นต้น ดังนั้น

 

เป้าหมายของ “ผู้อำนวยการเรียนรู้”

ดังนั้น Facilitator จะต้องรู้หน้าที่และบทบาทของการเป็น Facilitator ที่จะต้องพาผู้เรียนให้บรรลุผลการเรียนนั้นๆ เนื่องจากเป็นการกระตุ้นความคิดของผู้เรียนอย่างหลากหลายและตื่นเต้น เป็นการดึงความรู้จากภายในของผู้เรียนออกมาเอง ช่วยจัดลำดับความเข้าใจและนำไปสู่เป้าหมายเชิงคุณค่าได้ เชื่อมโยงขยายความคิดเติมเต็มซึ่งกันและกัน เป็นเครื่องตรวจสอบ/ประเมินความเข้าใจของผู้เรียนและ Facilitator ช่วยให้เกิดการทบทวนและประมวลความเข้าใจของผู้เรียนและชั้นเรียน รวมทั้งคำถามนำไปสู่การสร้างกระบวนการหาคำตอบ

 

ถอดรหัส Facilitator ที่ดี
1. การรู้ประเด็นที่จะถามก่อนล่วงหน้า

คือ รู้ว่ามีเป้าหมายอะไรอยู่ในใจ รู้ทิศทางตั้งแต่ต้นจนถึงผลสุดท้าย โดยมีชุดคำถามเตรียมไว้จำนวนหนึ่ง แต่บางคำถามต้องใช้ปฏิภาณไหวพริบฟังจากคำตอบของผู้เรียนแล้วตั้งคำถามได้ในทันที กรณีที่ถามแล้วผู้เรียนไม่รับมุข Facilitator จะย่อยคำถามให้ง่ายขึ้น ทำให้ผู้เรียนไว้วางใจ ใช้เรื่องเล่าประกอบ และนำประสบการณ์ของผู้เรียนมาเป็นคำตอบ

2. การจับประเด็นจากคำตอบของผู้เรียน Facilitator จะต้องคำนึงไว้เสมอว่า คำตอบนั้นไม่มีถูกหรือผิด แต่ควรพิจารณาหาสาระที่เชื่อมโยงเข้าประเด็นหลักจากคำตอบนั้น และจัดการข้อมูลเป็นชุดๆ กระชับประเด็นให้อยู่ในหมวดหมู่เดียวกัน

3. การประเมินความเข้าใจของผู้เรียนเป็นระยะ โดยการสังเกต มองเห็นผู้เรียนทุกคน และตั้งคำถามที่ท้าทายเพื่อประเมินผู้เรียนระหว่างการเรียนการสอน

4. การตั้งคำถามชุดใหม่เพื่อนำไปสู่เนื้อหาต่อไป การตั้งคำถามอาจไม่สามารถเตรียมมาก่อนล่วงหน้าได้ทั้งหมด แต่ Facilitator จะต้องสามารถตั้งคำถามได้ทันทีทันใด หลังจากที่ฟังคำตอบของผู้เรียนแล้ว มีการตั้งคำถามที่ท้าทายเพื่อประเมินระหว่างทาง การตั้งคำถามชุดใหม่จะต้องทำแบบทันทีทันใด ต้องจัดลำดับความคิดเป็นช่วงๆ เป็นกระบวนการที่ต่อเนื่องกัน จุดที่ยากที่สุดคือการฟังและการจับประเด็นจากผู้เรียน โดยที่การประเมินระหว่างทางเป็นกุญแจสำคัญ เพราะต้องทำทันทีในขณะนั้นๆ

5. การมีสติ facilitator จะต้องใช้สติปรับบรรยากาศการเรียนรู้ให้ผ่อนคลาย ไม่เคร่งเครียด ให้ความสำคัญกับทุกคำตอบ ไม่ชี้นำ ไม่ด่วนตัดสิน ให้กำลังใจ ยิ้มแย้ม ไม่ไหลหลุดไปกับประเด็นอื่น ไม่มีอคติว่า รัก ชัง หลง กลัว ไม่ยึดติดกับความคิดตนเอง ระวังการเขียนคำตอบของผู้เรียนเป็นคำของ Facilitator เองที่ต่างจากความเข้าใจของผู้เรียน หากเขียนต่างไป ให้ Facilitator ตรวจสอบว่าใช่คำตอบที่ผู้เรียนต้องการหรือไม่ โดยการถามกลับไปที่ผู้เรียนอีกครั้ง Facilitator จะต้องเช็คให้ดีว่าผู้เรียนเข้าใจว่าอย่างนี้จริงไหม

6. สัมพันธภาพที่ดีระหว่าง Facilitator กับผู้เรียน ในลักษณะ “ใจถึงใจ” Facilitator จะต้องมีการใช้ acting ใช้สายตา ใช้การเคลื่อนไหวไปให้ทั่วถึง อย่าเห็นว่าผู้เรียนเป็นแค่ Object แต่ผู้เรียนคือคนที่มีชีวิตจิตใจ ทั้งสมองและจิตใจของเขาเรียนรู้อยู่ตลอดเวลา เขาไม่ได้โง่กว่าเรา ส่งผลให้ห้องเรียนมีบรรยากาศที่ผ่อนคลาย สบายๆ เป็นกันเอง มีมิตรภาพระหว่างกัน มีความไว้วางใจ รู้สึกเท่าๆ กัน เป็นหนึ่งเดียว หรือหัวอกเดียวกัน ซึ่งจะเป็นปัจจัยแวดล้อมที่ส่งผลให้การเป็น Facilitator ประสบผลสำเร็จ และทำให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

 

ขอบคุณ ที่มา

บทความ : ถอดรหัสผู้อำนวยการเรียนรู้แห่งรุ่งอรุณ : Facilitator ที่ดีเป็นอย่างไร?

อ่านทั้งหมดได้ที่ http://bit.ly/2s5Q2n1

Share on Facebook42Tweet about this on TwitterShare on Google+0Print this page